-
W jaki sposób interpretować prozę? Wskazówki
Proza to przeciwieństwo wiersza, to mowa niewierszowana, niewiązana, traktowana często jako mowa naturalna, bezpośrednia. Nie spodziewamy się w niej bogactwa środków stylistycznych, lecz konkretów. Proza często pojawia się w tematach maturalnych, w typowych wypracowaniach szkolnych. Oto 10 wskazówek, które pomogą w lepszym interpetowaniu i analizowaniu epiki.
1. Pamiętaj, by zawsze zaczynać od dokładnego przeanalizowania polecenia.
Jeżeli analizujesz fragment utworu, koniecznie odnoś się również do pozostałej części dzieła. Jeżeli masz porównać dwa fragmenty odpowiedz na pytanie: co je łączy, a co dzieli?2. Staraj się unikać streszczania, przepisywania zbyt długich fragmentów tekstu.
3. Zwracaj uwagę na narrację.
Osoba mówiąca to zarysowana postać, czy tylko głos mówiący? Wypowiada się w pierwszej czy w trzeciej osobie? Czy jest obiektywny, czy subiektywny? Wszechwiedzący, usutuowany wewnątrz świata przedstawionego, czy może poza nim? Jaki jest jego punkt widzenia, wiedza? Jaki ma stosunek do przedstawianej rzeczywistości? Wystarczy odpowiedzieć na te pytania, a już duża część pracy za nami.4. Ważne jest określenie czasu i miejsca akcji.
5. Nie zapominaj o fabule.
Czy wydarzenia ułożone są chronologicznie, a może są samodzielnymi epizodami? Jaki jest układ zdarzeń, kompozycja? Znajdź zawiązanie akcji, punkt kulminacyjny, puentę. Jeśli tekst nie jest fabularny, to określ czy jest np. eseistyczny.6. Przedstawienie, charakterystyka bohatera/bohaterów.
Większość tematów dotyczy właśnie postaw bohaterów, sposobu kreowania postaci. Czy bohater jest pasywny, czy aktywny; główny czy poboczny, jakie ma cechy, motywację działania itp.?7. Warto wypowiedzieć się na temat roli tytułu.
8. Określ język i styl.
Odpowiedz, czy tekst jest suchą relacją, czy może ma charakter emocjonalny (np. w pamiętnikach)? Przyjrzyj się środkom stylistycznym, czy występują w tekście? Jaka jest ich rola? Znajdź słowa klucze, odczytaj ich sens. Zwracaj uwagę na styl: może jest podniosły, może ironiczny? Czy występuje stylizacja językowa?9. Odnajdź nawiązania do innych dzieł.
Zauważasz jakieś nawiązania? Czy są to nawiązania jawne czy ukryte? Czy są nawiązania do biografii autora? Do wydarzeń historycznych? Jaka jest konwencja literacka: realistyczna, groteskowa, a może symboliczna? Jeżeli w tekście pojawiają się charakterystyczne cechy gatunkowe, należy o nich wspomnieć.10. W zakończeniu warto zawrzeć uogólniającą tezę. Wyciągaj wnioski, oceniaj, wyraź swoje zdanie- to zawsze jest cenniejsze niż powtarzanie informacji za analizowanym tekstem.
-
Jak napisać analizę porównawczą ? Wskazówki
Matura pisemna z języka polskiego może zawierać przeróżne tematy- począwszy od łatwych, a skończywszy na skomplikowanych. Często spotykamy tematy, w których pojawia się polecenie “porównaj”. Można porównywać różne aspekty: wizje, obrazy, toposy zawarte w wierszu czy prozie. Nasuwa się pytanie: Jak postępować w przypadku takiego tematu? Oto kilka wskazówek:
1. Analiza porównawcza musi być przeprowadzana równolegle
Co to oznacza w praktyce? To znaczy, że nie można opisywać najpierw jednego tekstu, później drugiego,a na końcu podsumować, porównać własne obserwacje. Taki sposób porównywania nie jest zbyt dobry. Lepiej równolegle opracowywać, obserwować kolejne elementy w obydwu tekstach. Jeżeli są one poetyckie, warto zwrócić uwagę na tytuły, kolejne strofy, ustyowanie podmiotu lirycznego, długość wierszy. Jeżeli teksty są różnorodne (wiersz i proza) porównujemy ze sobą cząstki składowe strofa- akapit.
2. Trzeba zebrać podstawowe informacje
Jak je ustalić? Musimy wiedzieć czego szukamy. O tym informuje nas temat maturalny: wizje śmierci, poglądy autorów na jakąś kwestię, poetycki obrazy miłości, czy definicje piękna. Teraz pytanie gdzie tego szukamy? Zazwyczaj sa dwa teksty, więc trzeba je nazwać: czy to proza czy wiersz. Jeżeli znamy gatunki to je nazywamy. Wiadomo, że jeśli teksty są różnymi gatunkami, to z tego mogą wynikać dalsze znaczenia: w prozie autor swoją wizję może przedstawiać realistycznie, a w poezji za pomocą chwytów poetyckich itd. Następnie piszemy to co wiemy od razu. Możemy wspomnieć na temat epoki, nurtu, poety. Są to informacje powszechnie znane, choć czasem nie wynikają z utworu.
3. Trzeba znaleźć odpowiedzi na kilka istotnych pytań
- tytuły: odnieś je w kontekście do tematu, o czym świadczy ich porównanie?
- podpisy, dedykacje- co mają wspólnego z tematem?
- czy teksty prowadzą dialog? Czy mamy do czynienia z aluzją literacką, polemiką, nawiązaniem, czy są zestawione tylko ze względu na podobieństwo tematu?
- kto mówi w utworach? Jedna osoba czy więcej?
- do kogo mówi? Jacy są adresaci wypowiedzi?
- co mówią? Jakie interesujące kwestie poruszają osoby mówiące w kontekście do tematu pracy?
- sformułuj te kwestie- jakie są podobieństwa i różnice w sposobie ich ujęcia?4. Podsumowanie.
W końcowej części pracy zawieramy krótką syntezę, podobieństw i różnic podanych tekstów. Można wprowadzić własną opinię na wiodący temat. Jeżeli w trakcie porównywania skojarzą się nam jakieś typowe terminy czy cechy dla epoki, wskażmy je w tekście, udowodnijmy cytatem, opiszmy ich funkcję. Tego typu zabiegi na pewno wpłyną na jakość wypracowania, a tym samym na większa ilość punktów.Jeśli chcesz świetnie opanować technikę pisania dobrych wypracowań, to pomoże ci w tym ksiązka “Dobre wypracowania” serdecznie polecam!
