-
Jan Kasprowicz “Mój Świat”
Mój świat
Tom nosi tytuł “Mój świat. Pieśni na gęśliczkach i malowanki na szkle”. Ostatni etap tworczości Kasprowicza związany jest z kulturą ludową, obserwacją życia górali. Cykl ten uznawany jest za testament poety, oczekiwanie na śmierć.
Modlitwa wędrownego grajka
wiersz ma charakter programowy. Grajek to Kasprowicz, poeta jest najpierw człowiekiem. Punktem wyjścia jest format ludzki, oparty na etyźmie. Granie (poezja) określone jest słowem rzępolenie. To nie jest wysoka twórczość, taka poezja na fundamencie etycznym jest na fundamencie prawdy i wrażliwości. Jest naturalna, spontaniczna, z potrzeby serca. Poezja to coś, co jest potrzebne. Wciąż grywać mi chce się- granie dla własnej potrzeby, obniżenie roli poety.
Matka
W utworze widać więź intertekstualną między trenami Kochanowskiego. U Kochanowskiego matka przychodzi i pociesza poetę (konsolacja), przychodzi z Orszulką szczęśliwą, pokazuje czego uniknęła dziewczynka, gdyby żyła. Teraz jest jej lepiej. U Kasprowicza matka przychodzi, by utwierdzić poetę w życie pozagrobowe. Rozmawia z poetą (rozmowa żywych z umarłymi- Dziady cz. IV, tam obrzęd, tu sytuacja naturalna). Cierpienie jest nieodłącznym elementem życia, jest dowodem człowieczeństwa. Matka przychodzi powiedzieć, że tęskni za ziemią. Dobrze jest jej w niebie, ale tęskni za pracą, ziemią.
Wożą gnój
W wierszu opisani są chłopi podczas pracy. Kasprowicz przeciwstawia się tendencjom urbanistycznym (kult masy, maszyny, futuryzm). Problematyka: praca jako wartość, wartości rodzinne.
Pieśń dziadowska o świętym Łazarzu
Utwór ma charakter testamentowy. Człowiek jest Łazarzem, który chce być pysznym, ale w istocie jest nędzarzem. Pokora jest bliska Kasprowiczowi, ze względu na franciszkanizm.
