-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Koniec wieku XIX”
Koniec wieku XIX
Wiersz pochodzący z drugiej serii Poezji, uznawany jako manifest modernistów. Wiersz budowany na styl monologu wewnętrznego, pojawiają się pytania retoryczne, odpowiedzi są podane w wątpliwość, jest to swego rodzaju liryczny dialog. Utwór ten jest próbą odnalezienia rozwiązania, przywołuje różne postawy, ale żadna z nich nie jest odpowiednia. Pojawiają się antynomie: walka- rezygnacja, postawa aktywna i postawa bierna. Żadna z nich nie jest wartością, podobnie jak przekleństwo. Ironia jest jakimś wyborem, ale nie jest wartością. Widać w utworze przejaw Shopnhaueryzmu- jednostka ludzka cierpiąca, niezdolna do pojęcia celu i sensu swojego życia. Aktywność nie przynosi satysfakcji, jest źródłem przykrości. Utwór pokazuje postawę człowieka końca XIX wieku. Sprawdzanie różnych postaw daje efekt nihilistyczny- “głowę zwiesił niemy”. Człowiek jest świadomy swojej niemocy, jest zdruzgotany pesymizmem. Wiersz ujawnia wątpliwości ludzi, ich bezradność, negację wartości, dekadentyzm końca XIX wieku.
-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Któż nam powróci”
Któż nam powróci
Wiersz pochodzi z II serii Poezji. Jest to tekst programowy dotyczący dyskusji pokoleniowej. Dwa pierwsze wersy stanowią ramę kompozycyjną, która podkreśla straconą młodość. Podmiot zbiorowy “nam”. Pokolenie młodopolskie zwraca się do pozytywistów, uważając, że nie dali im żadnych podwalin rozwoju. U Tetmajera pojawia się dość znany problem sporu generacyjnego. Warto wspomnieć A. Górskiego i jego artykuł “Młoda Polska”. Skupiał się on na ostrym ataku. U Tetmajera ataku politycznego nie ma, jest odwrócenie zarzutów. Chodzi o wartości duchowe, brak idei, nie przekazanie idei, nie ma żadnej ciągłości międzypokoleniowej. W ostatnim wersie autor stwierdza brak odwagi i mocy zarówno u starych, jak i u młodych.
