-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Melodia mgieł nocnych”
Melodia mgieł nocnych
(Nad Czarnym Stawem Gąsienicowym)Wiersz jest przykładem udanej realizacji jednej z zasad estetyki modernistycznej: łączenie barwy, ruchu, zapachu, dźwięku i nastrojowego efektu. Już w tytule widzimy zabieg synestezji- łączenia wrażeń na zasadzie wymienności - obraz bez dźwięku odbieramy jako melodię. Wszystkie użyte w tym wierszu środki obliczone są na wywołanie jednego efektu: lekkości, zwiewności i zmienności nocnych mgieł nad Czarnym Stawem. Mgły podejmują jakby zabawę z puchem mlecza symbolizującym szczególną lekkość z przeźroczystą błoną skrzydła ćmy. Są tak zwiewne, że tylko promienie gwiazd wydają się mocować je na moment do szczytów górskich. Poeta ma nastawienie impresjonistyczne, czytelnik słyszy ciszę, ale odbiera ją jako melodię. Widać subtelna grę światła księżyca i gwiazd- jedynych źródeł światła. Poeta na ciszy buduje obraz, a słabe światło nie rozprasza mgły. Czytelnik odbiera krajobraz wszystkimi zmysłami.
-
Leopold Staff “Deszcz jesienny”, “Kowal”
“Deszcz jesienny”
W wierszu występuje refren, jest miarowy i rytmiczny. Zauważa się związek między natura i psychiką człowieka. Podmiot liryczny jest samotny, ktoś go opuścił, wspomina palącą się zagrodę, smierć dzieci, żebraka. Są to obrazy tragiczne. Świat jest przyrównany do ogrodu zamienionego przez szatana w pustynię, szary i przygnębiający krajobraz. Sam szatan jest przerażony swym dziełem, jest niewyobrażalnie przerażający. Widać dal bezkresną, mglistą, brak nadziei na lepszy świat. Wiersz oddziaływuje na wzrok, słuch, węch. Epitety powodujące smutek np. jęk szklany, płomienne łzy, dal szara, mglista. Onomatopeja: deszcz dzwoni, jęk. Animizacja: mary piekielne w dal poszły… Antropomorfizacja: szczęście przyjść chcialo lecz mroków się zlękło.
“Kowal”
Kowal z utworu Staffa chce wykuć serce z kruszców drogocennych, ma być silne, mężne, dumne. Jeśli pojawi się na nim rysa, to lepiej żeby całe się rozpadło.
Kowal jest symbolem człowieka, jego praca jest pracą nad własnym charakterem, człowiek winien dążyć do ideału. Kruszce są zaletami, nad nimi człowiek musi pracowac, rozwijać cnoty. Jeśli ta praca nie przyniesie efektów, to lepiej nie istnieć (filozofia Nietzschego). Epitety w II zwrotce podkreślają siłę, w IV słabość człowieka.
