-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Koniec wieku XIX”
Koniec wieku XIX
Wiersz pochodzący z drugiej serii Poezji, uznawany jako manifest modernistów. Wiersz budowany na styl monologu wewnętrznego, pojawiają się pytania retoryczne, odpowiedzi są podane w wątpliwość, jest to swego rodzaju liryczny dialog. Utwór ten jest próbą odnalezienia rozwiązania, przywołuje różne postawy, ale żadna z nich nie jest odpowiednia. Pojawiają się antynomie: walka- rezygnacja, postawa aktywna i postawa bierna. Żadna z nich nie jest wartością, podobnie jak przekleństwo. Ironia jest jakimś wyborem, ale nie jest wartością. Widać w utworze przejaw Shopnhaueryzmu- jednostka ludzka cierpiąca, niezdolna do pojęcia celu i sensu swojego życia. Aktywność nie przynosi satysfakcji, jest źródłem przykrości. Utwór pokazuje postawę człowieka końca XIX wieku. Sprawdzanie różnych postaw daje efekt nihilistyczny- “głowę zwiesił niemy”. Człowiek jest świadomy swojej niemocy, jest zdruzgotany pesymizmem. Wiersz ujawnia wątpliwości ludzi, ich bezradność, negację wartości, dekadentyzm końca XIX wieku.
-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Wszystko umiera z smutkiem i żałobą”
Wiersz pochodzi z wczesnego etapu twórczości poety. Liryka programowa, wiersz przepełniony skrajnym pesymizmem. Widać tu zniechęcenie światem. Poeta stwierdza, że życie nie ma sensu. Nawiązuje do filozofii Schopenhauera. Człowiek to: “czująca i myśląca glina”- eliminacja metafizycznego wymiaru losu ludzkiego, człowiek nie ma duszy! W konkluzji poeta dochodzi do wniosku, że nic nie ma sensu, a człowiek umiera jak roślina, zwierzę. Niczym się od nich nie różni.
