-
Adam Asnyk “Wodospad Siklawy”, “Pobudka”
Wodospad Siklawy
W wierszu pochodzącym z cyklu “W Tatrach” odnajdziemy metaforyczny opis Siklawy oraz zachwyt autora nad zjawiskowym wodospadem. Wartki strumień Siklawy porównany jest do prządki snującej białe nici (nić Ariadny-labirynt jako archetyp, wiąże się z nim również mit o minotaurze zabitym przez Tezeusza). Nitka ta jest długa i postrzępiona. Opis tego co robi potok i strumień, liczne metafory. Zachwyt przejawia się w podkreślaniu piękności “skromnego potoku” w trzeciej i czwartej strofie. Potok zamienia się w wodospad, również skromny i przy tym piękny, zachwycający.
Pobudka
Podmiot nawołuje do walki o wolność. Nie należy wątpić w swe siły ani rozpaczać mimo pojawienia się różnych przeciwieństw na drodze. Trzeba walczyć do samego końca w obronie człowieczych praw. “Za naszą wolnośc i waszą” -hasło. Pomimo przemocy, zdrady, odstępstwa- nie należy rozpaczać, trzeba walczyć do końca. Asnyk mówi o poprawie sytuacji, nie zawsze los będzie taki okrutny. Po klęskach nadejdzie przebudzenie, lepszy czas - porównanie do runięcia miasta Jerycho. Hasło do walki znajdziemy na końcu wiersza i brzmi ono: Za wolność naszą i waszą, za przyszłych braterstwa dni!
-
Adam Asnyk “Dzisiejszym idealistom”
Dzisiejszym idealistom
Przykład liryki apelu. Wiersz kierowany jest do starszego pokolenia romantyków. Ukazuje spór generacyjny, pokoleniowy (romantycy-pozytywiści). Aleksander Świętochowski w artykule “My i wy” zaatakował romantyków obarczając ich winą za upadek powstania listopadowego i styczniowego (nie obwiniał wielkich poetów Mickiewicza i Słowackiego). Romantycy poczuli się dotknięci, niesłusznie zaatakowani i zaczęli wycofywać się z życia kulturalnego. Ansyka to niepokoiło i dlatego stanął między pozytywistami i romantykami. Ansyk mówi o tym, że świat należy do tych, co idą naprzód. Mówi o przemijaniu pokoleń, które obiorą dowództwo. Odwołuje się do programowych haseł romantyzmu: OFIARA, POŚWIĘCENIE- są one nadal ważne i aktualne. Ostatnie dwa wersy to nawiązanie do utylitaryzmu- zwycięzca tej walki to człowiek, który służy drugiemu, dla drugiego oddaje życie. Bycie użytecznym przynosi pozytywne efekty. Asnyk jest mediatorem- wie, że rozwarstwienie pokoleniowe to rozwarstwienie narodu. Nie można żyć przeszłością. W utworze znajdujemy pochwałę czynnej postawy, a naganę biernej. Asnyk biernych pisarzy zalicza do martwych. Idealizmowi przeciwstawia utylitaryzm. Znajdziemy tu również nawiązanie do “Ody do młodości” Mickiewicza.
