-
Maria Konopnicka “Rota”
Wiersz wydrukowany po raz pierwszy w 1908 r., zyskał popularność jako pieśń z muzyką Nowowiejskiego. Napisany został w związku z protestami poetki przeciw ustawie pruskiej o przymusowym wywłaszczeniu Polaków. Rota była także poetyckim głosem w kampanii przeciwko germanizacyjnej polityce władz zaborczych. Pieśń została wykonana przez zespół chórów z całej Polski w 1910 r. (w pięćsetną rocznicę bitwy pod Grunwaldem) w czasie odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Uchodzi za tekst o znaczeniu narodowym, patriotycznym, żywotnym głównie w okresie zagrożenia niepodległości państwa. Utwór posiada 3 (w niektórych wersjach 4 zwrotki). Już pierwszy wers zawiera przysięgę wierności ojczyźnie. Podmiot liryczny (I os. l. poj.) podkreśla historyczną potęgę Polski. Zniewolony lud musi bronić ducha polskości, aż do zwycięstwa. Wspomina o okrucieństwie zaborców (”Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz“), wskazuje to również o tym, że Rota była wynikiem inspiracji wydarzeniami we Wrześni. Utwór to apel i deklaracja wiary w Boga.
-
Maria Konopnicka liryka “W przestrzeniach nieskończonych”, “Pieśń o domu”
“W przestrzeniach nieskończonych”
Liryka egzystencjalna- przemijanie, poszukiwanie własnego miejsca, topos człowieka szukającego miejsca. Jeszcze żyjąc szukamy się w przestrzeni nieskończonej. Życie ludzkie ma wymiar:
- ziemski
- eschatologiczny- duchowy
Co będzie po życiu? Poszukiwanie sensu życia, człowiek może się pogubić w owym szukaniu. Liryka refleksyjna, otaczający świat utożsamia się z przyrodą.“Pieśń o domu”
“Kochasz ty dom, rodzinny dom…” Konopnicka opisuje głównie rodzinną przyrodę- skoszone trawy, dzikie róże, ciemne bory, srebrne mgły, lipy. Twierdzi, że wspomnienie domu przynosi ukojenie w najtrudniejszych momentach- podczas zwątpienia i burz. Autorka zadaje pytanie Czytelnikowi, zmusza do zastanowienia się nad własnym poczuciem przynależności do kraju. Chce nakierować uczucia na Polskę, poprzez dokładny, impresjonistyczny opis urody polskiej przyrody.
-
Maria Konopnicka liryka: wiersz “Giotto”, “Poszłabym ja…”
“Giotto”
Wiersz pochodzi z cyklu “Madonna”. Cykl ten ukazuje różne interpretacje malarskie Matki Boskiej, autorstwa kilku włoskich mistrzów: Cimabuego, Giotto, Rafaela, Luiniego i Botticello. Giotto był autorem fresków o Jezusie i Maryji, to malarz który wprowadził zwykłych ludzi do swej twórczości. Jego najsłynniejszy obraz “Święty Franciszek rozmawiający z ptakami”- ludowe pojęcie sacrum, w świętych widział przede wszystkim ludzi (uczłowieczenie świętych, sakralizacja świętych). U Konopnickiej Maryja jest bliska ludowi, skromna. Jest też przyroda, ubóstwo człowieka. Ludowe pojmowanie Madonny, łączenie tego co jesr sakralne, z tym co ludzkie. Zbliżenie świętego do człowieka ubogiego. Maryja jest dzięki temu bardziej wiejska, wymiar Boski został połączony z ludzkim.
“Poszłabym ja…”
Wiersz o problematyce chłopskiej. Pojawia się dylemat: wyjazd lub pozostanie w kraju w ciężkiej sytuacji materialnej, problem emigracji za chlebem. Kobieta mówiąca w wierszu sprzeciwia sie emigracji, ale z drugiej strony widzi biedę ludzi. Nawiązanie do pieśni ludowej, uwidacznia się to między innymi w zastosowaniu takich środków jak :
- porównania, identyfikacje paralelne i synonimiczne, podwójne porównania
- ścisła więź z przyrodą
- aksjologia: ziemia, chata (dom)- fundamentalne wartości, których jest żal
- przywiązanie do ziemi
- refreniczność podwojona, zamknięcie strofy i inicjalny zwrot: poszłabym ja
- anaforyczne wyliczenia jak w piosenkach ludowych
- muzyczność, meliczność
