-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Wszystko umiera z smutkiem i żałobą”
Wiersz pochodzi z wczesnego etapu twórczości poety. Liryka programowa, wiersz przepełniony skrajnym pesymizmem. Widać tu zniechęcenie światem. Poeta stwierdza, że życie nie ma sensu. Nawiązuje do filozofii Schopenhauera. Człowiek to: “czująca i myśląca glina”- eliminacja metafizycznego wymiaru losu ludzkiego, człowiek nie ma duszy! W konkluzji poeta dochodzi do wniosku, że nic nie ma sensu, a człowiek umiera jak roślina, zwierzę. Niczym się od nich nie różni.
-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Schnąca limba”
Wiersz należy do liryki pejzażowej, tatrzańskiej, opisowo-refleksyjnej. Najpierw następuje opis przyrody, w kolejnych dwóch strofach autor zawiera refleksję na temat człowieka. Tekst reprezentatywny dla poezji młodopolskiej. Tematyka filozoficzna- korzysta autor z motywu limby jako podrzędnego zakresu tematyki liryki tatrzańskiej. Stosuje znak (tu limbę) do głębszych przemyśleń filozoficznych. Limba to metafora przemijania, to naród i jego losy. Sonet ten to pewien typ liryki nastrojowej, gdyż nastrój pesymistyczny wywołuje pesymistyczną konkluzję: “I cóż z tych łez wylanych na słabych mogiły?…”
-
Kazimierz Przerwa-Tetmajer “Nie wierzę w nic”
Jest to wiersz programowy poety, przesycony pesymizmem.Już po pierwszym wersie widać programową deklarację nihilizmu (podszytą filozofią Schopenhauera). Uważał on, że życie pozbawione jest jakiegokolwiek sensu. Popęd (wola) jest niezaspokojony, popycha człowieka do różnych działań, jest motorem frustracji, alienacji. Ostatecznie człowiek musi umrzeć, więc nie warto się starać. Ale filozof mówi też o środkach łagodzących, jak stan Nirwany oraz sztuka, jako wartość, środek wyłączenia się od bólu egzystencjalnego. Podmiot liryczny w pierwszej strofie odcina się od aktywności, nie zamierz podejmować działania, bo widzi tylko bezsens. Rezygnuje z marzeń, widzi ich nierealność. “Konieczność jest wszystkim, wola ludzka niczym” tu koniecznośc to sygnał skrajnego detemriznimu. Człowiek nie może nic zrobić, uzależniony jest od deteminant. W ostatniej strofie pojawia się Nirwana. W filozfii Hindusów jest to stan na pograniczu życia i śmierci, niebyt, stan chwilowego wyłączenia, który prowadzi do wyciszenia, osiągnięcia spokoju. Nirwana w tym wierszu oznacza dążenie do śmierci. Nihilista nawet w Nirwanie nie znajduje wartości, dąży do samobójstwa, ucieka do śmierci.
