-
“Tango” Mrożka a inne utwory.
“Tango” a “Hamlet”:
- Eleonora podobnie jak Gertruda zdradza męża
- Ala i Ofelia cierpią z powodu nieodwzajemnionej miłości
- Edek przejmuje władzę niczym Fortynbras
- tak jak Hamlet Artur dwukrotnie wraca do domu, mając u swego boku Horacja, choć u Mrożka zostaje on rozbity na dwie osoby (Eugeniusz, Edek)
- teatralne eksperymenty Stomila można porównać z wystąpieniem na zamku Klaudiusza trupy aktorskiej
- nocne rozmowy Artura z ojcem są odwróceniem spotkań Hamleta i Ducha, który żądał, by zmazać z niego hańbę zdrady
- pod powłoką idealisty kryje się niewiara w możliwość przywrócenia norm moralnych i ładu społecznego (Artur)“Tango” a “Wesele”
- układ postaci tak skomponowany, że symbolizuje związki społeczno-klasowe. Podkreśla to postać Edka, który jako jedyny spoza rodziny, ale jednocześnie swój, wywodzi się z innej klasy społecznej (inteligencja-lud). Inteligencja w “Tangu” nie jest prawicowa i konserwatywna, ale lewicowa i postępowa. Zabiegi rodziny wokół Edka są parodią chłopomanii.
- motyw ślubu- w obydwu pełni pewnego rodzaju moment graniczny, od którego rozpocznie się proces zmian i odnowy. W “Weselu” na przeszkodzie stoi bierność, a w “Tangu” upodabniają się do swych literackich poprzedników w momencie śmierci Artura.
- motyw tańca- symbol chocholego tańca uległ sparodiowaniu i degradacji: zwycięska okazała się bezmyślna, nieludzika siła- Edek, antykultura. Jest zabawny i zarazem groźny.“Tango” a Gombrowicz
- walka formy z nijakością, konwencji z rozmemłaniem
- absolutna niemożność, w którą popada Artur
- upupiony Eugeniusz, w krótkich spodenkach
- poszukiwanie formy, która mogłaby scialić i zbawić rozpadający się świat -
“Ferdydurke” powieścią awangardową
Powieść realistyczna - cechy charakterystyczne
NARRACJA: trzecioosobowa, obiektywna, narrator ukrywa się za światem przedstawionym
ŚWIAT PRZEDSTAWIONY: naśladujący rzeczywistość
BOHATEROWIE: tkwiący mocno w rzeczywistości, normalni ludzie, mający swoje idee, plany, marzenia.
FABUŁA, UKŁAD ZDARZEŃ: oparta na zasadach prawdopodobieństwa i przyczynowości. Powieść łatwo daje się streścić.
JĘZYK I STYL: utrzymany w konwencji realistycznej.
KOMPOZYCJA: zwarta, zamknięta.
“Ferdydurke” cechy charakterystyczne
NARRACJA: wypowiedź narratora rozbita jest na trzy role:
- “ja” narratora odsyłające do autora w przedmowie do Filidora i Filberta, którego rolę Gombrowicz najwyżej sobie ceni
- trzecioosobowy relacjonujący dzieje bohaterów
- pierwszoosobowy, narracja JóziaŚWIAT PRZEDSTAWIONY: udziwniony, zaskakujący Czytelnika.
BOHATEROWIE: przedstawieni w konwencji behaviorystycznej tj. tylko w reakcjach zewnętrznych. Józio to bohater nijaki, nieokreślony nosiciel stanów psychicznych.
FABUŁA, UKŁAD ZDARZEŃ: pojawiają się epizody, które burzą ciąg przyczynowo- skutkowy np. na początku powieści pojawia się element snu, a później przechodzimy do powieści realistycznej. Dla autora wydarzenia nie są ważne, wprowadza je po to, by stworzyć własną filozofię stosunków międzyludzkich. Powieść wymyka się możliwości streszczenia w rozdziałach o Filidorze i Filibercie, które mają charakter dygresyjny.
JĘZYK I STYL: pełen innowacji stylistycznych, sprawia wrażenie zabawy słownej.
KOMPOZYCJA: z jednej strony luźna, otwarta, z drugiej strony kompozycja jest matematycznie przemyślana, składa się z 3 części, do niej zostają symetrycznie wprowadzone dwie nowele i przedmowy do nich.
“Ferdydurke” różni się od powieści realistycznej typem narracji i kreacją świata przedstawionego, który jest udziwniony, zdeformowany, funkcjonuje na pograniczu absurdu. W powieści dominuje parodia w stosunku do utrwalonych konwencji literackich.
Na lekcji powinna dominować funkcja informatywna, funkcja ta na lekcji w powieści nie zostaje spełniona, bo nauczyciel nie dotarł do adresata. Dominują tutaj fukncje: ekspresywna, impresywna (groźby i prośby) oraz funkcja poetycka, akcent pada na dziwny, martwy, pełen utartych frazeologizmów i zarazem tragicznie zabawny język szkolny. W powieści Gombrowicza najważniejszy jest język.
