-
Bruno Jasieński “Przejechali”
Przejechali
Wiersz pochodzi z debiutanckiego tomiku “But w butonierce”. Można wyróżnić w nim dwie płaszczyzny: dźwiękową oraz opowiedzianą historię. Warstwa dźwiękowa, fonetyczna, zbudowana poprzez nagromadzenie wyrazów naśladujących dźwięki i rzeczy np. dorożka, droga. Występują wyrazy dźwiękonaśladowcze: dzyn dzyn, aaa, stop, trach. Mamy do czynienia również ze stylizacją dźwiękonaśladowczą: szeleszcząca, wyschły asfalt. Historia to natomiast zbiór sugerowanych scen, bez logicznej ciągłości. Wiersz oparty na luźnych scenkach z filmu - nowoczesna wyobraźnia, asocjacyjna i eliptyczna. Ciągłość między scenkami buduje widz. Sceny zbudowane z drobnych urywków. Miasto jest jak “kinematograf szprych” - wskazuje to na dynamikę i ruch, ujęcia jak klatki z filmu. Występują liczne środki stylistyczne: metafory i neologizmy np. “kół łomot”.
-
Futuryzm w poezji polskiej
Futuryzm
Główna ideą kierunku była pochwała energii, działania, życia, czyli witalizm i aktywizm, odrzucanie przeszłości, patrzenie tylko w przyszłość (futurum – czas przyszły). Futuryści głosili kult techniki, nowoczesności, dynamizmu. Uznawali jedynie aktywną postawę wobec życia, prostotę i radość. Zdecydowanie potępiali przeszłość i tradycję literacką. Utwór literacki według futurystów winien być dostosowany do nowych realiów – charakteryzować się ekonomicznością (maksimum treści przy minimum słów), szokować, być niezwykłym, zwracać na siebie uwagę.
“But w butonierce” Bruno Jasieński
Wiersz dotyczy samego autora, odrzuca on tradycję, krytykuje przeszłość, chwali się. Jest młody, pewnie idzie przez życie, jest genialny, dumny, pyszny. Jego poezja jest doskonała, nikt nie jest w stanie mu dorównać. Fascynuje się sobą. Podobny w swym zachowaniu do Konrada. Wiele wzmianek dotyczących futurystycznych cech wiersza. Wprowadza wiele słów zapożyczonych np. meeting oraz używa nazw określających nową cywilizację. Pojawiają sie neologizmy: “siebiepewny”, “parkocień krokietni”, “echopowiem”. Wiersz jest prowokacją, już sam tytuł na to wskazuje, wywołuje efekt szoku. Autor przede wszystkim odrzuca przeszłość i tym podkreśla fascynację futuryzmem.
“Hymn do maszyny mego ciała” Tytus Czyżewski
Człowiek w wierszu porównany jest do doskonałej, precyzyjnie zbudowanej maszyny. Na jej budowę składają się: serce, mózg, kiszki, żyły, przepona, płuca i żołądek. Opisane są fukncje maszyny - serca, telefonu- mózgu, który wysyła impulsy elektryczne do ciała. Istota człowieczeństwa jest przedstawiona fizycznie, anatomicznie. Wiersz zapisany jest w taki sposób, że wyrazy układają się na kształt ciała ludzkiego- kaligram. Dolna partai wiersza kończy się apostrofą do “maszyny mojego ciała”. Środki stylistyczne:
epitety: elektryczne płuca, skręcony drut, magnetyczna przepona
powtórzenia: raz, raz, raz
przenośnie: kable żył, telefon mego mózgu, maszyno mojego ciała
Zarazem słownictwo, jak i sposób zapisania wiersza świadczy o futurystycznym charakterze wiersza.
