Pieśni pasyjne

POSŁUCHAJCIE BRACIA MIŁA, Żale Matki Boskiej pod krzyżem, Lament świętokrzyski, Stabat Mater Dolorosa, Plankt z 2 poł. XV w.

Utwór ma charakter misterium pasyjnego, może być recytowany, odśpiewywany, a nawet inscenizowany. Utwór rozpoczyna się apostrofą do Maryji-monolog liryczny. Opis sytuacji, sceny ukrzyżowania Jezusa (elementy narracji). Maryja nie zwraca się do Syna jak do Boga, ale jak do synka. Świadczą o tym zdrobnienia “synku”. Matka dzieli się swym cierpieniem, próbuje pogodzić się z okrutnym losem. Pogrążona w bólu zwraca się do Syna:”Synku miły i wybrany, Synku bych cię nisko miała…”. Pragnie ulżyć Mu w mękach, lecz nie potrafi gdyż wisi za wysoko. Następuje apostrofa do archanioła Gabriela. Matka zwraca się do niego z pretensjami, z żalem, rozpaczą. Pokazana jest jako normalna, cierpiąca kobieta. Apostrofa do matek “miłe i żądne maciory”, utożsamia się z nimi. Tylko one mogą ją zrozumieć. Na końcu jest puenta z silnym ładunkiem emocjonalnym, uczucia. Jest to szloch, urwanie:”nie mam ani będę mieć jinego”. Cała wypowiedź jest silnie nasycona emocjami podmiotu (zdrobnienia kontarstują z ostrymi wykrzyknieniami), powtórzenia, rymy parzyste. Wszystkie te zabiegi służą do pełnego wyrażenia żalu, a motyw krwi(charakterystyczny dla epoki) jest symbolem cierpienia, grozy i śmierci.

Motywy:

Mater Dolorosa- stała Matka Boleściwa, pod krzyżem. Archetyp cierpiącego macierzyństwa.

Kanon Niobe- straciła 14 dzieci, ból taki sam jak przy stracie jednego

Doloryzm średniowieczny- cierpienie duchowe i fizyczne

Wypowiedź zwrócona jest:
do młodych, starych->wszystkich ludzi.
do Syna-rozpacz polega na bezsilności.
do Gabriela-przy zwiastowaniu pokora, a tu żal i pretensje.
do matek-bo one ją rozumieją.

JEZUSA JUDASZ PRZEDAŁ  autor Władysław z Gielniowa. Wiersz ukazuje konsekwencje faktu z życia Jezusa, wskazanego w incipicie: “Jezusa Judasz przedał”. Następstwem zdrady jednego z uczniów Mistrza była męka i śmierć na krzyżu. Podmiot relacjonuje te zdarzenia w fomie liryki narracyjnej, przestrzegając zapisanej w Biblii kolejności zdarzeń. Już na początku wyjaśnia, że oprócz działania Judasza w fakcie umęczenia Jezusa zapisana była wola Ojca. Podmiot wskazuje również cel i sens ukrzyżowania Chrystusa. W I zwrotce przywołana została scena z Ostatniej Wieczerzy. Następnie ukazuje Jezusa podczas dźwigania krzyża, upadku pod jego ciężarem, umieszczenia Zbawiciela między dwoma łotrami.Liryczna relacja zawiera opis zachowania dręczycieli i ukrzyżowanego, podmiot przedstawia również reakcję ludzi i natury po śmierci Jezusa: płacz, zaćmienie słońca, trzęsienie ziemi, kruszenie się skał i otwieranie grobów. Wspomina o obecności i żalu Matki Boskiej, płynięciu z przekłutego włócznią boku krwi i wody. Kolejny etap to troska o ciało zmarłego ze strony Matki i uczniów. Te czynności przypadły na nieszporną godzinę. Wtedy Apostoł Józef z Arymatei wraz z Klemensem wypełnili przewidziane dla takie sytuacji zbowiązania i z szacunkiem złożyli ciało Chrystusa do grobu. Przez cały czas towarzyszyła im Matka Bolesna.

Język:
forma Oćcu (ojcu)
skrócone formy imiesłowów przymiotnikowych np. podniesion, postawion, naśmiewan
przykład 1 osoby l.poj. czasu teraźniejszego: polecaję
zachowane są dawne postacie wyrazów: cirpiał, prześciradło, krześcijani oraz formy liczby mnogiej rzeczowników: krzyżowniki, grzeszniki.

17 strof o 13zgloskowej mierze, utwór w postaci wiersza sylabicznego, zwrotki rozpoczyna wyraz Jezus w różnych przypadkach z przewagą mianownika (anafora). QWers