WIERSZ SŁOTY O CHLEBOWYM STOLE (O ZACHOWANIU SIĘ PRZY STOLE) 1415r.

Tekst z początku XV w., panował wtedy Władysław Jagiełło, ale to nie z jego dworu Słota brał przykład, gdyż w Polsce dwór nie przywiązywał wagi do etykiety. Brał za przykład dwory zachodnie, które kultywowały obyczajowość, a dzięki rycerzom wykształciły się formy biesiadowania u nas.

Utwór perswazyjny, tłumaczy jak postępować, daje wskazówki, krytykuje, ma charakter biesiadny. Pochwała stołu, krytyka niewłaściwego zachowania się niektórych, wskazówki dla panien, hołd dla płci pięknej. Zasadnicze wykroczenia: zasiadanie do stołu z brudnymi rękami, łapczywość i grubiańskie przepychanie się do misy, milczenie, gadatliwość, zajmowanie nienależnego miejsca, panny winny jeść małymi kęsami. Kult kobiet ma swoje źródło w kulcie maryjnym (tak nakazywał kodeks rycerski). Pochwała panien, oddawanie czci kobiecie zasługuje na nagrodę: za sprawą Maryi można uzyskać „dobrą śmierć” gwarantującą wieczną szczęśliwość w niebie. Utwór ma ramy modlitewne, prośba i dziękowanie (inwokacja do Boga, na końcu amen).

SATYRA NA LENIWYCH CHŁOPÓW 1483r.

„Chytrze bydlą z pany kmiecie, wiele się w jich siercu plecie”- teza, zakłada przebiegłość i nieszczerość kmieci, ogólna myśl.

Kmieć-tu wieśniak. Dawniej w XIII i XIV w. słowo to oznaczało dostojników książęcych lub królewskich, w XIV i XV w. określał możną grupę mieszkańców wsi, odpracowywali pańszczyznę.

Opis przebiegłości wieśniaka, wszelkimi sposobami uchylającego się od pańszczyźnianych obowiązków. Zachęta do wzmocnienia nadzoru nad wykonawcami pańszczyzny. Literacki opis postaci- efekt uogólnienia charakterystycznych zachowań i właściwości rodzimych kmieci schyłku średniowiecza. Utwór satyryczny, tendencyjny. Wyszedł ze środowiska szlachty jako przestroga.