“Odpowiedź”

Tekst programowy, liryka patriotyczna, można odnaleźć w wierszu utylitaryzm.  Ma charakter polemiczny w stosunku do poety (może to być Asnyk, ze względu na jego wiersz “Poeci do publiczności”-przykład skrajnego pesymizmu, traumy postyczniowej), który reprezentuje pesymizm. Podmiot mówiący podkreśla słowo “dziś” oraz “jutro”, są one konfrontowane ze sobą. Dziś praca, jutro jej efekty, dary. Zwrot do przeszłości jako tradycji, otwiera się też na “nowe”, myśl pozytywistyczna. Opozycja przeszłości i przyszłości. “Sercem dzielimy sie bratnim“- miłość u romantyków (Mickiewicz, Słowacki) opierała się na słowach “miej serce i patrzaj w serce”, tu jako altruizm, coś więcej niż filantropia. Myśl pozytywistyczna pomaga ludziom. Kult wiedzy jako scjentyzm. Łączy się z ideą postępu, ewolucjonizmu (Ochocki z “Lalki”- typ naukowca, chce pomóc ludziom, Geist: pasjonat wynalazku, może nawet zniszczyć ludzkość). “Wzrosną nie róże, lecz - dęby!” Konopnicka podkreśla siłę, wieczność przeciwstawioną pięknu i słabości. Optymizm Konopnickiej płynie z podstawowej aksjologii Bóg, Prawda, Nadzieja- system wartości romantyczny. Konopnicka to poetka nadziei, nie ma załamania w jej tekstach, wyśmienicie łączy romantyzm z myślą pozytywizmu.

“Czy marzą?”

Wiersz programowy, o problematyce społecznej. Autorka nawiązuje do 3 zjawisk. Mówi o potrzebie równości ludzi- demokratyzm, pojawia się również humanitaryzm oraz praca u podstaw. Konopnicka podobnie jak Żeromski, żyła wśód ludu i dlatego kieruje się empatią nad najniższą warstwą społeczną. Widzi biedę, brak perspektyw ludu- dlatego woła: “szerzej rozniećmy ognisko!”. Wzywa do braterskiej pomocy wszystkich, którzy żyją myślą pozytywistyczną. Trzeba pomóc tym, którzy nie marzą, nie mają nadziei, żyją nędznie w swoich chatach.  Biedni muszą zobaczyć, że ktoś chce im pomóc, że nie zapomniano o nich. Muszą uwierzyć w lepsze jutro.