Krzyżacy - język i styl

Trudności archaizowania

Nie dotyczyły narracji, ze wględu na przyjętą koncepcję XIX wiecznego punktu widzenia. Sienkiewicz sięgnął do gwary podhalańskiej, uważanej za najpierwotniejszą (podobieństwo Sabały do Maćka), choć autentyczne archaizacje XV wieczne też widać w utworze. Ta ludowość przejawia się również w zachowaniu postaci (Zych daje miskę skrzatom, Maćko ceni wróżbę parskania koni).

Styl rycerski

Widać konwencjonalne formuły (np.ślubów). Inaczej mówią rycerze-wojownicy, inaczej szlachta ziemiańska (Zych), inaczej Hlawa (czechizmy), inaczej Krzyżacy (wtrącenia niemieckie), inaczej opat (łacina, nazwy liturgiczne, cytaty i uczone zwroty, nawiązujące do kazań średniowiecznych czy tekstów żakowskich- element humorystyczny). Język jest komunikatywny, często dosadny. Zależy od charakteru postaci.

Styl obrazowania - eposowy

Porównania homeryckie, składnia retoryczna, apostrofy, paralelizm, mówienie do siebie, rytmizacja.

Stylizacja folklorystyczna

Śpiewanie pieśni - jako cytaty (pieśń Danusi), jako stany psychiczne w chwilach wzruszeń (Zbyszko).