“O żywocie ludzkim”

fraszka 101 z ksiąg I zaczynająca się słowami “Wieczna myśli, któraś jest dalej niż od wieka”. Jest to fraszka filozoficzna, ujawnia się w niej stoicyzm. Pojawia się zwrot do Boga, liryka inwokacyjna. Wieczna Myśli to usobienie mądrości, podkreślony jest kontrast między mądrością a człowiekiem głupim, bezmyślnym, który jest jak dziecko. Ludzie biją sie o drobnostki, rzeczy nieważne (leda co, śmieci, czacz- błyskotka). Kochanowski nie chce walczyć o te błahostki, dystansuje się od tych zachowań, od treteru (zamieszanie). Kieruje się swoją mądrością, stoicyzmem, postawa wieszcza renesansowego. Bóg  jako widz na przedstawieniu, którego bawia obserwowane dziwy. Człowiek wrzucony przez Boga w chaos świata i zmuszony, by jakoś sie odnaleźć. Poeta sam podlega prawom chaosu. Prośba o znalezienie się ponad ziemskim prawem, ma formę zabawnej puenty. W ten sposób podmiot stałby się podobny Bogu.

“O żywocie ludzkim”

fraszka 3 z ksiąg I, zaczynająca się od słów: “Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy…” Fraszka filozoficzna, refleksyjna. Życie człowieka to ciągła walka ze zmienną Fortuną, niepewność losu. Wszystko co człowiek myśli i czyni jest błahostką, nic nie jest pewne. Topos świata jako teatru kukiełkowego- człowiek marionetka (Platon), siła nim kierująca prześmiewa się. Zasada homonimu (dwuznaczność): zmniejszenie przestrzeni człowieka, losu ludzkiego, kukiełka nie ma wolności wyboru, skrajny determinizm. Pesymistyczna koncepcja, zjawiska, siły determinujące nasz los: “wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom (marionetka)”. “zacność, uroda, moc, pieniądze, sława, wszystko to minie jako polna trawa”. Hiperbola potęgująca uczucie marności, tu nie jako gatunek, ale fraszka- sprawy nieważne, błahe, drobnostka.

“Do Stanisława Wapowskiego” 

liryka refleksyjna, adresowana do przyjaciela Kochanowskiego. Ma charakter pochwalny. Postawa rycerska jest wartością. Kochanowski ubolewa, że upada rycerstwo, cnoty. Chwalona tradycja, ganione rycerstwo. Podobna tematykę znajdziemy w “Pieśni o spustoszeniu Podola”. Niepokojące jest to, że etos rycerski osłabiony, szuka wygody. Ma budowę sonetu francuskiego.