FRANCISZEK KARPIŃSKI (1741-1825)

Nazywany “Śpiewakiem Justyny”, “poetą serca”. Jego twórczość najlepiej odzwierciedla nurt sentymentalny (prąd literacki nastawiony na penetrację wewnętrznego, uczuciowego życia bohaterów, pochwała czułości i prostoty, zachwyt nad przyrodą, śpiewność i melodyjność wiersza). Od 1780 Karpiński został sekretarzem księcia Adama Czartoryskiego. Poeta źle się czuł na dworze i po 3 latach wrócił na prowincję.

rozprawka O wymowie w prozie albo wierszu - Karpiński postulował ideał prostoty i wdzięku w składni, doborze wyrazów i obrazowaniu. Trzeba pisać jasno, zrozumiale. Najważniejsza zasada to prostota, wzorem ma być natura. Są trzy źródła poezji: 1. pojęcie rzeczy 2. serce czułe 3. piękne wzory. Programowym wyrazem tego ideału miał być przekład Psalmów Dawida. Kilka psalmów wg Kochanowskiego zatrzymał, ale większość przerobił. Wyrażał się krótko, powściągliwie, bez patosu, popadał w prozaiczność.

PIEŚNI NABOŻNE

Pieśń o narodzeniu Pańskim - refren, strofy, melodyczność, kontrasty, antytezy, oksymorony - przedstawiają cud Bożego Narodzenia. Prostota słownictwa, rygoryzm, wyrażenia zwięzłe, a szlachetne.

Pieśń poranna wielbiąca Boga i jego wielkość, obrazy mają charakter ogólny: zorza polarna, ziemia, morze, niebo, człowiek.

Pieśń wieczorna uczucia proste i rzetelne, akt wiary w dobroć i opiekę boską. Bóg u Karpińskiego nie jest groźny, nie wnosi atmosfery strachu i grozy, jest sprawiedliwy i miłosierny.