Do młodych

Jest to utwór programowy, wyraża założenia programowe epoki. Utwór w konwencji liryki apelu- manifest skierowany do młodych, pozytywistyczna koncpecja rozwoju, postępu i naukowych metod poznania świata. Autor namawia do poszukiwania w życiu tego, co nowe, nieodkryte. Zwraca się do młodych, by szanowali dorobek poprzednich pokoleń (romantycy, tradycja). By go wzbogacali własnymi doświadczeniami i przekazali następcom (widać tu utylitaryzm). Namawia do poszukiwania prawdy, która jest wskazówką. Do odkrywania nowych rozwiązań, możliwości, których symbolem jest droga. (nawiązanie do filozofii Comte’a postulującego konieczność poszukiwania nowych dróg wiedzą i rozumem). Pierwsza zwrotka jest wyrazem wiary w postęp dziejowy i rozwój myśli. Ważny jest szacunek dla narodowej tradycji, historii. Asnyk zdaje sobie sprawę, że każda epoka wnosi coś nowego, dlatego apeluje do młodych, aby tego nie deptali. Tradycja nie jest zła, apeluje o jej pielęgnowanie. Rozwój powinien opierać się na dokonaniach i odkryciach przeszłości. Tylko wtedy będzie pełny. Młodzi muszą uczyć się na przykładzie historii. Daje do zrozumienia, by nie popełniać błędów poprzedników. Asnyk upomina i przestrzega, by nie rezygnować z nauki jaką daje historia. Przestrzega pokolenie wzniosłych ludzi, że oni kiedyś będą przemijać,a po nich przyjdą nowi. Młodzi muszą pamiętać, że wszystko co stworzą będzie zapleczem dla przyszłych pokoleń. Apel o pogodzenie dwóch światów: starego i nowego. W wierszu zawarty jest nakaz poszukiwania 3 wartości:
PRAWDA (wskazówka aksjologiczna)
MĄDROŚĆ (wiedza)
MIŁOŚĆ
Te trzy wartości to podstawa bytu każdego człowieka.