-
Adam Asnyk “Jako cząsteczka”
Jako cząsteczka
wiersz pochodzi z cyklu “Nad głębiami”, ma charakter filozoficzny, ukazana jest myśląca cząsteczka dążąca do celu (Leibniz- cząsteczka). Problem poszukiwania sensu życia poprzez relację z naturą (zagadnienie celowości). Człowiek nie jest twórczy, horyzont poznawczy jest zawężony. Człowiek próbuje przetłumaczyć naturę, ale jest od niej uboższy. Ona nie ma porządku ludzkiego. Człowiek jest częścią natury, a ta rządzi się innym porządkiem niż ludzie. Asnyk zna tylko jedną z form natury. Tylko tę, która jest w granicach naszej poznawalności umysłowej (racjonalizm poztywistyczny). Jednostka jest znikoma wobec ogromu wszechświata (romantycy- przez rozum poznasz wszystko, pozytywiści- jest granica poznawalności).
-
Adam Asnyk “Odpowiedź przeszłości”
Odpowiedź przeszłości
wiersz zaliczany do liryki programowej. Autor odwołuje się do przeszłości antycznej, opisuje szczęśliwe twarze greckich mężów. Grecy nie pogrążali się w przeszłości, byli mężni i waleczni. Dlatego z trudnych sytuacji potrafili wyjść (wojny grecko-perskie). Klęska czy niedola nie smuci pokolenia z przeszłości, a mobilizuje do walki. Kontrast między szczęśliwą, słoneczną przeszłością a “nocą”- teraźniejszością. Asnyk zastanawia się dlaczego społeczeństwo jest smutne i przygnębione. Okazuje się, że smutek ten spowodowany jest upadkiem Powstania Styczniowego w 1864 r. Polska nadal żyje w niewoli. Autor krytykuje zachowanie ludzi, wylicza to, czego im brakuje: uśmiech, spokój, promienność życia. Mężowie greccy znają odpowiedź na pytania autora o smutek, wyliczają wady ludzkie (samolubność, zabieganie) podkreślając, że dawniej jeden żył dla drugiego. Życie człowieka i narodu tworzyło jeden silny związek, wiedzieli po co żyli, do czego dążyli.
