-
Maria Konopnicka liryka: wiersz “Giotto”, “Poszłabym ja…”
“Giotto”
Wiersz pochodzi z cyklu “Madonna”. Cykl ten ukazuje różne interpretacje malarskie Matki Boskiej, autorstwa kilku włoskich mistrzów: Cimabuego, Giotto, Rafaela, Luiniego i Botticello. Giotto był autorem fresków o Jezusie i Maryji, to malarz który wprowadził zwykłych ludzi do swej twórczości. Jego najsłynniejszy obraz “Święty Franciszek rozmawiający z ptakami”- ludowe pojęcie sacrum, w świętych widział przede wszystkim ludzi (uczłowieczenie świętych, sakralizacja świętych). U Konopnickiej Maryja jest bliska ludowi, skromna. Jest też przyroda, ubóstwo człowieka. Ludowe pojmowanie Madonny, łączenie tego co jesr sakralne, z tym co ludzkie. Zbliżenie świętego do człowieka ubogiego. Maryja jest dzięki temu bardziej wiejska, wymiar Boski został połączony z ludzkim.
“Poszłabym ja…”
Wiersz o problematyce chłopskiej. Pojawia się dylemat: wyjazd lub pozostanie w kraju w ciężkiej sytuacji materialnej, problem emigracji za chlebem. Kobieta mówiąca w wierszu sprzeciwia sie emigracji, ale z drugiej strony widzi biedę ludzi. Nawiązanie do pieśni ludowej, uwidacznia się to między innymi w zastosowaniu takich środków jak :
- porównania, identyfikacje paralelne i synonimiczne, podwójne porównania
- ścisła więź z przyrodą
- aksjologia: ziemia, chata (dom)- fundamentalne wartości, których jest żal
- przywiązanie do ziemi
- refreniczność podwojona, zamknięcie strofy i inicjalny zwrot: poszłabym ja
- anaforyczne wyliczenia jak w piosenkach ludowych
- muzyczność, meliczność -
Coś za darmo
Witajcie!
Chciałabym podziękować wszystkim za liczne odwiedziny na mojej stronie
Jest mi bardzo miło i cieszę się, że opublikowane notatki, wypracowania i porady pomogły lub może pomogą innym.
Ostatnio trafiłam na świetną stronę, dzieki której otrzymałam za darmo 3 e-booki: “52 skuteczne psychorady”, “Odchudzanie- fakty i mity” oraz “Cellulit- wszystko co musisz wiedzieć”. Początkowo byłam sceptycznie nastawiona co do treści “darmowych” publikacji, gdyż byłam przekonana, że za darmo nikt nie rozdaje wartościowych książek. Jednak miło się zaskoczyłam, e-booki są świetne opracowane, zawierają dużo praktycznych rad i są naprawdę warte przeczytania.
Jeśli również chcecie je otrzymać to wystarczy odpowiedzieć na jedno pytanie i podać maila Zachęcam ciekawskich do lektury! Szczegoły na tej stronie. Pozdrawiam wszystkich Czytelników!
Anna
-
Mikołaj Sęp-Szarzyński PIEŚNI
Pieśń IV “O cnocie ślacheckiej”
pieśń obyczajowa, zaczyna się parafrazą dwóch strof ody Horacego. Pochodzenie ma dla Sępa znaczenie, ale nie jest najważniejsze. Popularyzuje etos rycerski. Zasada nobiles- pochodzenia szlacheckiego. Dopiero na tym można budować ideał cnoty szlacheckiej. Nie należy wpisywać tego w szeroki wymiar demokratyzmu, nie jest to zasada wyjątkowego traktowania jednego ze stanów.
Pieśń V “O Fridriaszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów…”
Panegiryk to krótki utwór pochwalny, więc ten nie może być panegirykiem. Nie jest też historycznym utworem. Jest to oda pochwalna (jeden z pierwszych utworów sławiących władców- Kronika Galla Anonima, Kadłubka). Fridriusz- Fryderyk Herburt, małopolski magnat, poległ pod Sokalem w bitwie z Tatarami w 1519 r. Zginął śmiercią rycerską, nie mógł znieść myśli o ucieczce, honor rycerski był dla niego ważniejszy niż życie. Opisuje sytuację klęski, poprzez przeżycia Fridriusza. Szyk załamany, jest uzasadniony, oddaje sytuację załamanego człowieka, który przeżywa klęskę. Związane jest to z prawdą psychologiczną.
-
Mikołaj Sęp-Szarzyński PIEŚNI
Pieśń I “O Bożej Opatrzności na świecie”
Pieśń religijna, nawiązanie do pieśni Kochanowskiego (horacjańskich). Mowa o Fortunie, która może prowadzić człowieka do zguby. Człowiek jest podporządkowany Fortunie, nie może jej zrozumieć, a nad Fortuną jest Bóg. Kochanowski łączy pojęcie Fortuny i Boga (opatrzność). Fortuna jest narzędziem w ręku Boga. Synonim Fortuny-trafunek przygodny: przypadkowy traf, nieoczekiwany.
Pojęcie Bożej Opatrzności (harmonia, równowaga) w porównaniu do przygodnego trafu (chaos): okazuje się, że jednak rządzi porządek. “Cień światła”- oksymoron, w sonecie III też gra światła, alegoria.
Bóg (określenia): mądrość, litość i sprawiedliwość, światłośći szczęśliwa, miłosierny. Kluczowe określenie znajduje się na koncu, puentuje tekst: “nasza szczęśliwości”. -
Mikołaj Sęp-Szarzyński SONETY
Sonet V “O nietrwałej miłości świata tego”
temat nietrwałości spraw związanych ze światem przyziemnym. Rozdarcie między tym, co duchowe i materialne, dylemat wyboru. Niestałe dobra (sonet I) pojawiają się na zasadzie wyliczenia złożonego, zwielokrotnionego- podkreśla w ten sposób ich wielość, zróżnicowanie, ukazują świat w rozbiciu. Człowiek jest kuszony, jest zagubiony. W świecie jedyną wartością jest Bóg utożsamiany z pięknem i miłością (w znaczeniu chrześcijańskiej). “Miłość rzeczy świata”- słowo miłość sprowadza się też do innych pojęć. Sceptr- berło (władza), sława- Kochanowski mówił o dobrej sławie, znaczenie pozytywne. Tu może być mowa o złej sławie (nie daje epitetu wartościującego).
Sonety I, IV, V powtarzają ten sam układ:
1) tytuł pokazuje wykładnię tematyki (u Kochanowskiego incipit)
2) określenie jaki jest świat
3) znalezienie prawdziwej instancji, którą jest Bóg. Motyw nadziei. Zamknięcie- moytw błagania, prośby. Mówi o utożsamianych z Bogiem wartościach. Punktem wyjścia jest usytuowanie człowieka- profanum (na ziemi).Więcej na temat twórczości Sępa- Szarzyńskiego oraz epoki znajdziesz w książce Jerzego Ziomka- kliknij!
-
Mikołaj Sęp-Szarzyński SONETY
Sonet IV “O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem”
W tytule zaznaczona wojna, walka człowieka z szatanem, światem i ciałem (samym sobą). Pokój-przeciwieństwo wojny, bojowanie- wojna. Człowiek walczy w “bycie podniebnym”, Bóg jest oddalony, układ wertykalny. Człowiek jest osamotniony, wątły (słaby), niebaczny (nierozsądny, nieuważny), rozdwojony w sobie (ciało i dusza).
Filozofia św. Augustyna: uważał, że w człowieku przeważa cielesność, bliżej zwierząt, ale jest możliwość: kontakt z Bogiem, wyjście z cielesności, zbliżenie do tego, co Boskie. Wyszedł z koncepcji ścierania się dobra i zła, widzi więcej zła.
Filozofia św. Tomasza: optymistycznie patrzył na los, człowiek ponad zwierzetami, w większym stopniu szanse na zbliżenie do Boga, podstawą do optymistycznej koncepcji jest wolna wola i rozum (plus Opatrzność- gwarancja nadrzędna), widzi więcej dobra.
Sęp wychodzi od grzesznej natury człowieka (tak jak w sonecie I) jest bliski Augustynowi, na koniec bliższy Tomaszowi (nastawienie pełne nadzieji): połączenie obu koncepcji, tylko przy pomocy Boga, “życie zbożne”- szczęście (Bogurodzica). -
Mikołaj Sęp-Szarzyński SONETY
Sonet II “na one słowa Jopowe”
początkowe słowa to parafraza z Księgi Hioba.
Obraz Boga: Bóg żąda chwały i miłości, koncepcja bliższa średniowieczu, postawa bliższa luteranizmowi- Bóg wszechwładny, nie potrzebuje niczyjej chwały, to on wybiera kogo chce miłować.
Obraz człowieka: grzeszny i słaby, Cherubini stoją w hierarchii wyżej niż człowiek. Odwołanie do koncpecji tomistycznej (Bóg, Aniołowie, człowiek, zwierzęta, rośliny).Sonet III “Do Najświętszej Panny”
Pisany pod koniec życia, jest wykładnią religii- Sęp wybiera katolicyzm. W katolickim duchu- kult Maryjny (programowo). Bezpośredni zwrot do Maryji (wyraz postawy katolickiej), stereotypowe określenia np. z litanii, nawiązuje do kultu Maryji (tak jak w Bogurodzicy). Matka Boska walcząca ze smokiem, nawiązanie do Księgi Rodzaju. Ta formuła wyrażona jest też w Apokalipsie, w ikonografii Matka Boska stojąca na głowie smoka (alegoria szatana, grzechu pierworodnego). Tekst oparty na prostym szyku, brak inwersji ponieważ jest to tekst modlitewny, bardziej harmonijny.
-
Mikołaj Sęp-Szarzyński SONETY
Mikołaj Sęp-Szarzyński urodził się około roku 1550/1551, zmarł w 1581 r. Metrykalnie był twórcą renesansowym, uważany za prekursora jednego z nurtów barokowych. Studiował w Wittenberdze i Lipsku, czyli w ośrodkach luterańskich. Etap poszukiwania religijności u Sępa, nie wiemy czy bliższy był mu protestantyzm, czy katolicyzm. Widac to dopiero pod koniec twórczości: sonet III, kult maryjny- średniowiecze i barok. Jego poezja nie była wydana, znana Kochanowskiemu (bo krążyła w rękopisach), nieznana Rejowi.
Pierwodruk 1601 r. wydany przez brata Jakuba “Rytmy abo wiersze polskie”. Zawierał kanon twórczości Sępa-Szarzyńskiego: 6 parafraz psalmów, 6 sonetów, 9 piesni, różne teksty np. fraszki, epigramaty, pieśń weselna.SONET I “O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego”
Otwiera cykl, pełni funkcje wprowadzenia, tekst programowy, barok metafizyczny (motyw religijny i filozoficzny). Motyw czasu- obraz świata
* u Kochanowskiego (Hymn) mamy do czynienia z harmonią, pięknem. Poeta wie, że coś przemija. Jest to ruch stały, cykliczny, kolisty, zamknięty. Natura nie ulega gwałtownym przemianom, jest spowolniony.
* u Szarzyńskiego “obrotne obłoki”- ruch obrotowy, pędzi gwałtownie, ruch przyśpieszony, dynamiczne epitety oddające ruch, pęd
Motyw śmierci
*aby podkreślić ruch, ukazana jako podążająca za człowiekiem. W średniowieczu strach przed śmiercią, w renesansie nie widać jej, brak konkretyzmu. Autor nie daje obrazu śmierci, wywołuje poprzez lęk, niepokój, strach (tepicielka)
Motyw człowieka walczącego
* czlowiek grzesznik, zagubiony, błądzi, niepokój spowodowany grzesznością. Człowiek nie umie wybierać, jest chciwy
Motyw filozoficzny:
* moc, rozkosz, skarby pilności- to niestałe dobra (marność świata) i cienie (odwołanie do filozofii platońskiej, to co poznajemy przez zmysły, czy doświadczenia to tylko cienie, bezwartościowe). Owe dobra odwodzą od Boga- wartości najwyższej, ukazują świat w rozbiciu.Więcej na temat Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego znajdziecie w książce Jerzego Ziomka- kliknij!
