-
Średniowieczne pieśni religijne cz. I
Pieśni bożonarodzeniowe
ZDROW BĄDŹ NAM KROLU ANJELSKI pieśń bożonarodzeniowa uważana za najstarszą zachowaną polską pieśń ludową. Stanowi niemal dosłowne tłumaczenie utworu czeskiego. Pieśń ma nieregularną budowę. Cztery anaforycznie zestawione (rozpoczynające się od zwrotu:”zdrow bądź”) strofy wykazują uderzające rozbieżności formalne:
I-czterowersowa, o niedokładnych współbrzmieniach, składa się z 3 wierszy 7 zgłoskowych i jednego 8zgłoskowego
II-trójwersowa, składa się z wiersza 11zgłoskowego i dwóch 9zgłoskowych
III-dwuwersowa obejmuje dwa 7zgłoskowce
IV- ma aż sześć wersów, w tym pięć 8zgłoskowych i jeden 9zgłoskowy,a jest rymowana częściowo i niezbyt dokładnie xxaabb
Pełen niekonsekwencji tekst robi wrażenie zapisu pamięciowego zasłyszanego i niezbyt dokładnie odtworzonego utworu, śpiewanego przez lud na jakąś zmienną melodię. Pieśń zgodna jest z kanonem biblijnym, sławi Jezusa. Anafora :”zdrow bądź”. Jezus określony jest jako: “krol anjelski”, “Bog skryty”, “stworzyciel wszego stworzenia”,”Pan ot panny”,”Jezu Kryste krolu”.
Motywy:
-pasyjny: “Narodziłś się w ucirpienie” zapowiedź męki
-maryjny: “Panie ot panny”, podkreślenie dziewictwa Maryji, wspomnienie jej zasług
-błagalny: pieśń w formie modlitwy, na końcu Amen (z grec.”niech się stanie”). Nawiązanie do “Bogurodzicy”. Lud prosi o “dobre skonanie” za wstawiennictwem Maryji. W “Bogurodzicy” ta prośba wyrażona jest zwrotem: “A na świecie zbożny pobyt, po żywocie rajski przebyt”.
CHRYSTUS SIĘ NAM NARODZIŁ pieśń o narodzinach Dzieciątka (epifamia) bożonarodzeniowa. Zapisana przez Jana z Przeworska w Kancjonale Przeworszczyka z 1435 r. Zgodna z kanonem ewangelicznym, nawiązuje do Ewangelii św. Łukasza i Mateusza. Pieśń stanowi suchą relację, zdarzenia spisane są w tym samym czasie, ciąg narracyjny. Występują nieregularne formy wiersza ->asylabiczne.
Motywy:
-maryjny- Maryja bez grzechu porodziła Syna w Betlejem, w stajence
-pasterzy- objawia im się Anioł, boją się, zostali uspokojeni, gdyż narodził się Zbawiciel
-narodzin
Cztery strofy, na końcu każdej “Hallelujah” (Alleluja-chwalcie Pana, Chwała Panu). Rymy parzyste aabb. Autor starał się pisać 8zgłoskowcem, występują odchylenia np. 7zgłoskowiec,11, 12zgłoskowiec.
AUGUSTUS KIEDY KROLOWAŁ autor Władysław z Gielniowa, bernardyński poeta, najwczesniejszy pisarz polski, 2 poł. XV w. czyli późne średniowiecze, pisał po łacinie i po polsku, drugim pisarzem był Biernat z Lublina.
Utwór liczy 92 wersy i jest podzielony na 23 czterowersowe zwrotki, układane 8zgłoskowcem i rymowane wg pospolitego schemtau aabb lub aaaa. Kompozycja pieśni jest daleka od jednorodności. Początkowe strofy (1-10) zawierają opowieść o narodzinach. Władysław z Gielniowa przywołuje realia, które są w ewangelii. Czas akcji za panowania cesarza Augusta, który ogłosił powszechny spis ludności na terenie całego cesarstwa oraz w podległych mu ziemiach. Józef z ciężarną żoną Maryją, udał się do niewielkiego miasta Betlejem w Judei, aby tam dokonać formalności spisowych. Ponieważ oboje byli ubodzy nie zatrzymywali się w miejskiej gospodzie,a el w opuszczonej stajence. Tu w “pół nocy” urodził się jezus w cudowny sposób. Przyjście na świat Boga wyczuły “źwierzątka”, które na “kolana klękały”. Następnie opisana jest pełna czułości scena macierzyńska. Następne cztery strofy (11-14) przynoszą bezpośrednie wezwanie do wiernych, aby radowali się i śpiewali na chwałę Maryji i Jezusa. Tu zaczyna się druga część pieśni obejmująca pokłon pasterzy (15-20). Pasterze pilnujący swych trzód widza nagle przed sobą “anjoła światłego”, który wzbudza strach w nich. Jednak szybko strach zmienia się w radość, gdy boski wysłannik objawia im wieść o narodzinach i poleca, aby natychmiast biegli do Betlejem. Słychać śpiew anielskich chórów. Część narracyjna kończy się ostatecznie. Podobnie jak w historii narodzin następuje bezpośrednie wezwanie do wiernych, aby śpiewali i radowali się oraz prośba do Jezusa o “duszne ucieszenie” i odpuszczenie win.
Pieśń jest ABECEDARIUSZEM poszczególne strofy zaczynają sie od liter alfabetu, ułatwiało to zapamiętywanie pieśni. W języku odnajdziemy zdrobnienia(oddaja język uczuć np. dzieciątko) oraz metafory (odwołują sie do kat. piękna, sięga do przyrody np. kwiatek polny, gwiazdo morska, woniejąca róża).
Motywy:
-motyw zapowiedzi narodzin Chrystusa przez proroka Izajasza
-motyw apokryficzny, autor polemizuje z motywem położnych, które stwierdziły nienaruszone dziewictwo Maryji po porodzie, jest wobec tego krytyczny.
-błagalny- prośba do Maryji o zesłanie Ducha Świętego, odpuszczenie grzechów, oświecenie
-motyw pasterzy-oddali pokłon Dzieciątku
-motyw narodzin
-motyw śpiewów anielskich
-motyw z “Bogurodzicy”: “żywot wieczny Jesu nam daj, od nagłej śmierci zachowaj, daj nam spokojne bydlenie, po śmierci wieczne zbawienie” prośba o zbożny pobyt, dobre skonanie. Władysław włącza się w zbiorowość, modlitwa wyrazem wspólnoty, nabiera większej siły
-
Bogurodzica - najstarsza polska pieśń religijna
“Bogurodzica” jest pieśnią modlitewną,której pierwsza zwrotka przynosi błaganie skierowane do Chrystusa za pośrednictwem Maryji. Zaczyna się ona apostrofą do niej- Bogurodzica, dziewicy, Bogiem sławienej, zwolenej. Po apstrofie następuje prośba, by Maryja pozyskała u swego Syna łaski dla ludzi. Druga strofa zaczyna się zwrotami kierowanymi bezpośrednio do Chrystusa (bożyca), z przywołaniem Jana Chrzciciela mogącego wesprzeć ludzkie błaganie. Modlitwa kończąca tę zwrotkę zawiera prośbę, by Chrystus zapewnił ludziom na świecie zbożny pobyt,a po śmierci rajski przebyt. Dalsze zwrotki rozwijały różne motywy: wielkanocne, pasyjne, litanijne- z wezwaniami do świętych.
Pierwsze dwie zwrotki to tropy do Kyrie eleison. Budowa wersyfikacyjna, w każdej strofie inna, wzoruje się na najkunsztowniejszych tropach o cząsteczkowej budowie sekwencyjnej. Wszystkie SEMIVERSICULI występują w paralelnych parach jak w sekwencjach. Paralelizm ten dotyczy zarówno podziału na jednakowo długie cząsteczki jak i jednolitego układu rymów. Rymy I zwrotki wykazują cechę łączącą je ściśle ze starszymi sekwencjami łacińskimi pochodzenia francuskiego. Wszystkie zawierają w ostatniej sylabie samogłoskę A.
Rozpiętość sylabiczna od 3-5 jest bardzo mała, regularny układ paralelny (zgodny) 5sylabowy łączący się z 5sylabowym. W drugiej zwrotce prawidłowość 3-4, jeszcze mniejsza rozpiętość na początku, każda pierwsza cząsteczka jest 4sylabowa. W pierwszej zwrotce większość kończy się na wygłosowe A= frazowanie, śpiew, układ sekwencyjny aa,bb,cc. Układy trójkowe, rym parzysty.
Archaizmy:
-leksykalne- znaczenie słów podporządkowane pojęciu (zwolena-wybrana, przebyt-pobyt)
-fonetyczne- zmiana głoski pod względem wymowy (sławiena-sławiona, brak przegłosu; zwolena-wybrana, brak przegłosy e do o, dziela-dla, zyszczy nam-zyskaj)
-fleksyjne- odmiana wyrazów (zyszczy-zjednaj, spuści- daj)
-składniowe- budowanie poszczególnych wyrazów, struktur (Bogiem sławiena-przez Boga sławiona, dla Twego Krzciciela- inwersja)
-słowotwórcze- nadanie wyrazom nowych znaczeń (Bożycze- Syn Boży)
-archaizmy niespotykane nigdzie indziej: *Bogurodzica-celownik, *dziela-dla,przyimek *Bożycze- Syn Boga
-rozkaźniki w formie prośby- zyszczy nam, spuści nam, a dać raczy
-słowo Maryja w formie wołacza, Gospodzina dowodzące wpływu Rusi na język (dopełniacz), Krzciciela -wymiana “ch” do “k” w nagłosie
Warstwy językowe w “Bogurodzicy” nie są jednolite. Wyróżniamy grupy:
- archaizmy niespotykane poza pieśnią: Bogurodzica, dziela, bożycze
- wyrazy charakterystyczne dla “Kazań..” w 15 w. jako przeżytki: rozkaźniki, przebyt, spuścić, zbożny, słysz, napełń
-wyrazy dla chronologii pieśni obojętne, do dziś: chrzciciel, człowiecze, daj, dziewica, modlitwę, pobyt, prosimy
-
Bogurodzica - podstawowe informacje
“Bogurodzica” jest to najstarsza polska pieśń religijna, utrwalona na piśmie w początkach XV wieku. Była początkowo związana z mszą i procesją, w XV w. stała się pieśnią rycerską, hymnem koronacyjnym Jagiellonów, pieśnią patriotyczną.
Słowo “Bogurodzica” uchodzi za jeden z najstarszych w pieśni wyrazów. Jego pochodzenie wiąże się ze staro-cerkiewno-słowiańskim “Bogorodica” zapożyczonym od Czechów w okresie dominacji u nich liturgii słowiańskiej i zapewne z Czech przeniesionym do dawnej polszczyzny. W języku polskim wcześniejsze bogorodzica zastępowano bogarodzicą (dopełniacz), a w końcu bogurodzicą (celownik).
Pieśń zbudowana jest na wzorze DEESIS (motyw ikonograficzny, Bizancjum, przedst. Chrystusa obok którego stoi z jednej strony Maryja, a z drugiej Jan Chcrzciciel). Związek z deesis jest bardzo istotny, pownieważ Maryja jest pośredniczką pomiędzy Chrystusem i nami, tak samo Jan Chrzciciel. Można zauważyć podobieństwo do biblijnej “Pieśni nad pieśniami”. ten motyw jest także ważny, ponieważ dowodzi związku z kulturą romańską, co jest wskazówką na datowanie pieśni.
Kryteria datowania pieśni:
*językowe XII/XIII w. starsza od Kazań Świętokrzyskich(nie ma tam słów bogurodzica, dziela, bożycze), zapis ze słuchu lub poprawnie odpisane
*muzyczne -melodia nie ma nawiązań do późniejszej hymnografii łacińskiej
*plastyczne- związek z plastyką romańską wiek XII-motyw deesis
Przekazy pieśni:
*przekaz kcyński -obejmuje 2 początkowe strofy wraz z nutami. Sporządzony anonimową ręką na tylnej wyklejce oprawy kodeksu zawierającego autograf łacińskich kazań niedzielnych Macieja z Grochowa (będącego wówczas wikariuszem w Kcynii, w pobliżu Gniezna). Maciej z Grochowa zakończył swoją pracę w święto Apostoła Tomasza (28.07.1407). Po tej dacie rękopis został oprawiony. Dopiero po nalepieniu przez introligatora tylnej wyklejki, ktoś nieznany zapisał na niej nuty i 2 początkowe strofy “Bogurdzicy”.
*przekaz krakowski- drugi przekaz obejmuje 13 zwrotek, bez nut. Został sporządzony również anonimową ręką na karcie 87 łacińskiego kodeksu, którego pisanie zakończono w Wigilię Niedzieli Palmowej tj. 07.04.1408 r. Pieśń wpisano po tej dacie, jeszcze może w 1408, a może później, na pewno przed przełomem lat 1420-1430, kiedy w pisowni zaczęto oznaczać systemowo zmiękczenia spółgłosek.
Inne przekazy: 2 poł. XV w., przełom XV i XVI w., pocz. XVI w.
1506 r. tekst pieśni ukazał się drukiem w Krakowie, w Statucie Jana Łaskiego z uwagą, że jest dziełem św. Wojciecha (wersja odrzucona przez badaczy). Kanon tekstu- 15 pierwszych strof, pierwodnik
-
10 rad jak zdać maturę ustną z języka polskiego
Matura zbliża się wielkimi krokami. Stres przed porażką, przemęczenie nauką, ogólne zrezygnowanie dopada zapewne każdego maturzystę prędzej czy później. Najważniejsze to nie poddawać się, bo jak inni mówią po latach: “matura to bzdura”. Z perspektywy czasu egzamin maturalny bywa jednym z najłatwiejszych w życiu. Egzaminy na studiach to dopiero wyzwanie!
Ale trzeba się skupić na maturze, bo bez matury nie ma szans na żadne studia. Dlatego przygotowałam dla Was 10 rad jak zdać maturę ustną z języka polskiego. Stworzyłam je w oparciu o własne doświadczenia. Mogłoby się wydawać, że właśnie ten egzamin jest najłatwiejszy. Ale diabeł tkwi w szczegółach, i trzeba przyłożyć się do matury ustnej równie mocno jak do pisemnej.
1. Po pierwsze trzeba przygotować prezentację maturalną najlepiej własnoręcznie.
Nie muszę chyba przypominać ile zalet ma pisanie osobiście wszelkich prac- od razu uczymy się, wiemy o czym jest praca, z jakich książek korzystaliśmy, przy okazji mamy powtórkę do matury pisemnej. Najlepiej jest napisać pracę co najmniej miesiąc przed egzaminem. A co jeśli zakupiliśmy gotową pracę, lub zleciliśmy jej napisanie? Jest to najgorsza forma przygotowania do matury ustnej. W takiej sytuacji pozostaje nam dokładne przeczytanie kilkadziesiąt razy całości. Musimy znać bardzo dobrze wszyskie lektury z bibliografii i orientować się o czym jest praca.
2. Nie uczymy się tekstu na pamięć!
Nie można “wkuć” tekstu prezentacji. Sztuczna recytacja nie spodoba się komisji, a co jeśli ze stresu stracimy wątek? Właśnie po to mamy plan ramowy, możemy sprawdzać na bieżąco czy mówimy w dobrej kolejności. Jeśli sami pisaliśmy pracę, na pewno będziemy wiedzieć o czym powinniśmy mówić.
3. Postarajmy się, aby nasza prezentacja była ciekawa
Prezentacje multimedialne, kopie obrazów, fragmenty słuchowisk- urozmaicają wypowiedź i nie pozwalają komisji zasnąć podczas naszego wystąpienia. Dlatego najlepiej przygotować sobie tego typu pomoce, ciekawa prezentacja zostanie w pamięci egzaminatorów. Na pewno będzie wyżej oceniana niż nudny, monotonny wywód na temat lektur szkolnych.
4. W swojej pracy nie bazujmy na streszczeniach i ściągach.
Najlepiej wykorzystać fachowe opracowania naukowe, które później dołączymy do bibliografii. Ściągi i streszczenia dostępne w Internecie nie zawsze są kompletne i prawdziwe, korzystają z nich tylko leniwi. Postarajmy się znaleźć w bibliotece opracowania naukowe, gdyż zawierają informacje nie omawiane w szkole. Dzięki temu nasza praca na pewno nie będzie podobna do innych, nawet w przypadku gdy cała klasa wybierze ten sam temat.
5. Ćwiczmy przemowę przed lustrem!
Może się to wydawać banalne, ale właśnie takie ćwiczenia najlepiej nam pomogą. Można też przemawiać przed znajomymi, rodzeństwem, rodzicami. Dzięki temu wystąpienie przed komisją nie będzie tak stresujące, bo “praktyka czyni mistrza”. Słuchacze powiedzą nam co źle robimy, a może ćwicząc przed lustrem sami zauważymy błędy, które powinniśmy naprawić.
6. Popracujmy nad głosem
Monotonne, ciche lub zbyt głośne mówienie wpływa na jakość naszej prezentacji. Komisja może nie dosłyszeć wielu szczegołów, lub ich nie zrozumieć. Egzaminatorzy mogą też pomyśleć, że praca nie jest naszym dziełem skoro tak cicho i niepewnie mówimy. Pamiętajmy, by mówić naturalnie, wyraźnie, nie krzyczeć ani nie szeptać. Trzeba być zrozumiałym i pewnym siebie. Modulować głosem, zwłaszcza jeśli mamy w prezentacji pytania retoryczne lub cytaty z książek.
7. Używajmy poprawnej polszczyzny
Nie zapominajmy, że nasz język również będzie oceniany. Nie tylko w prezentacji, ale zwłaszcza przy odpowiedziach na zadane pytania. Dlatego starajmy się mówić poprawnie, zanim zaczniemy odpowiadać zastanówmy się co chcemy powiedzieć. Nie używajmy potocznego języka! Już parę tygodni przed egzaminem starajmy się w szkole, w domu, z przyjaciółmi rozmawiać poprawną polszczyzną. Wtedy stanie się to naszym nawykiem, i nie trzeba będzie się obawiać, że przed komisją o lekturze powiemy: “była bardzo fajna!”.
8. By odpowiedzieć na pytania kosmiji- trzeba znać bibliografię!
Znajomość lektur i opracowań to podstawa. Zazwyczaj komisja zadaje pytania odnośnie lektur, rzadziej pytają o opracowania. Mimo to trzeba je znać, bo można w odpowiedzi powołać się na opinię autora jakiejś fachowej książki. Jeżeli nie czytaliśmy wszystkich lektur, trzeba się liczyć z tym, że przy odpowiedzi słabo wypadniemy, tym samym otrzymamy mniejszą ilość punktów. Dlatego czytajmy ze zrozumieniem lektury!
9. Wygląd też ma znaczenie
Ubiór schludny, miła prezencja, uśmiech budują nasz wizerunek. Komisja nie ocenia naszego wyglądu, ale na pewno inaczej spojrzy na elegancko ubraną osobę, niż na kolegę w dresach i koszuli. Ubiór świadczy o naszym stosunku do egzaminu.
10. Rozluźnijmy się i nastawmy pozytywnie
Nie panikujmy dzien przed egzaminem, nie uczmy się na pamięć w ostatniej chwili. Dzień przed maturą poświęćmy na relaks, wypoczynek, miłą rozmowę, spacer. Odstresujmy się jakimś sportem, nie skupiajmy się cały czas na egzaminie. Przecież wszystko pójdzie dobrze, tyle się napracowaliśmy, uczyliśmy więc na pewno zdamy! Z takim nastawieniem podbijemy świat! Nie dajmy się stresowi, jesteśmy zdolni i pewni siebie, dlatego maturę już “mamy w kieszeni”.
Życzę wszystkim powodzenia!
-
jak napisać CV cz. III
Życiorys powinien zawierać:
DANE OGÓLNE: imię, nazwisko, adres, nr telefonu, e-mail, data i miejsce urodzenia, stan cywilny
INFORMACJE O WYKSZTAŁCENIU: pełne nazwy ukończonych szkół (bez podstawowych), data rozpoczęcia i zakończenia nauki w szkole, uzyskany tytuł. W przypadku wyższej uczelni powinno się podawać nazwę wydziału i specjalności. Szkoły podajemy w kolejności od najnowszej (aktualnej) do najstarszej.
INFORMACJE O KWALIFIKACJACH ZAWODOWYCH: kursy, dyplomy i uprawnienia (nazwy szkoleń, daty ich odbywania, tematyka, organizator)
INFORMACJE O DODATKOWYCH KWALIFIKACJACH: znajomość języków obcych, umiejętność obsługi komputera, prawo jazdy itp.
HISTORIA ZATRUDNIENIA: nazwa firmy, okres zatrudnienia, wykonywane zawody, zajmowane stanowiska, charakterystyka zakresu obowiązków, istotne prace i osiagnięcia. W kolejności od obecnej pracy, poprzez wcześniejsze, aż do praktyk, staży i prac sezonowych.
REJESTR WŁASNYCH OSIĄGNIĘĆ: nagrody, awanse
INFORMACJE DODATKOWE: wykonywanie pracy pozaetatowej, działalność społeczna, zainteresowania (niebanalne)
ZGODA NA PRZETWARZANIE DANYCH: na końcu drobnym drukiem należy zamieścić tekst: Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zawartych w ofercie pracy, dla potrzeb niezbędnych do realizacji procesu rekrutacji (zgodnie z Ustawą z dn. 29.08.97 roku o Ochronie Danych Osobowych Dz. Ust. nr 133 poz. 883).
-
jak napisać CV cz.II
UMIEJĘTNOŚCI
- umiejętności związane z pracą:
Są to umiejętności związane ściśle z wykonywanym zajęciem, jak np. znajomość zagadnień podatkowych i marketingowych, budżetowanie, kontrola finansowa, umięjętność prowadzenia szkoleń i wystapień publicznych, kierowanie zespołem pracowników, umiejętność tworzenia stron www, programowania itp.
- umiejętności transferowalne
Są to umiejętności, które można przenieść z jednego środowiska pracy do drugiego jak np. zdolność analitycznego myślenia, zdolności przywódcze, łatwość nawiązywania kontaktów, zdolności pisarskie, malarskie itp.
- umiejętności personalne
Są to umiejętności, które opisują nasz charakter i etykę pracy, jak np. zaangażowanie, optymizm, obowiązkowość, umiejętności logicznego myślenia, wytrzymałość na stres, pewność siebie, pomysłowość, samodzielność, operatywność itp.
-
jak napisać CV cz.I
Zalety dobrze zredagowanego CV
JASNOŚĆ:
-przejrzysta struktura
-prostota
-precyzja sformułowań: unikać dwuznaczności słów
-zwięzłość i przystępność: Czytelnik powinien szybko zrozumieć o co chodzi, bez czytania wielu słów
ZWIĘKSZENIE ATRAKCYJNOŚCI WŁASNEJ KANDYDATURY
- pozytywny obraz kandydata powinien wynikać z wszystkich informacji zawartych w CV, zatrudnienie tej osoby ma przynieść korzyść pracodawcy
-trzeba zaprezentować się w dobrym świetle, w atrakcyjnych aspektach
-ważne fakty należy podkreślić, wyróżnić
-każdy akapit ma być spójny, powienien tworzyć zorganizowaną całość
-w CV nie może być żadnych błędów ofrtograficznych, ani wad wizualnych
CV powinno być skonstruowane pod kątem przyszłego projektu zawodowego, to co nie jest ważne należy przesunąć na dalszy plan lub wręcz opuścić.
UNIKAJ:
Ogólnikowego przedstawienia przebiegu Twojej kariery zawodowej
Nieprawdziwych danych
Samochwalstwa
Opisywania swoich problemów rodzinnych, osobistych
Błędów gramatycznych, stylistycznych, ortograficznych
Niechlujstwa
Bądź konkretny, zwięzły i czytelny.
Twój cel to zainteresowanie pracodawcę swoimi kwalifikacjami, doświadczeniem, osobowością!
-
Bibliografia, jak robić przypisy? Część I
Jeżeli chodzi o przypisy najczęściej stosowane w pracach pisemnych to zazwyczaj mamy do czynienia z przypisami bibliograficznymi.Przypis- to inaczej skrócony opis bibliograficzny, to najważniejsze informacje dotyczące dokumentu.
Inicjał, imię autora + nazwisko +tytuł + wydanie+ miejsce wydania+ rok wydania+ strona
Tak zazwyczaj wygląda przypis. W zależności od dzieła, może pojawić się wydawnictwo, artykuł w czasopiśmie, tytuł rozdziału w dziele zebranym.
Przykład przypisu:
¹H. Markiewicz, Główne problemy wiedzy o literaturze, wyd. 3 przejrz. i uzup., Kraków 1970, s.11.
Na końcu przypisu podaje się numer strony, na którą się powołujemy. Jeżeli jest to kilka stron, podaje się numer pierwszej i ostatniej strony (s. 11-15). Jeżeli strony nie następują po sobie zapisujemy je, oddzielając przecinkami (s.11, 15, 18).
Jeżeli przypis dotyczy tego samego dzieła, co przypis bezpośrednio go poprzedzający i znajdujący się na tej samej stronie, to zamiast pełnego opisu stosuje się oznaczenia: Tamże, Ibid., Op. cit., Loc. cit., Ib., Ibidem., Jw. z podaniem numeru strony/stron
¹H. Markiewicz, Główne problemy wiedzy o literaturze, wyd. 3 przejrz. i uzup., Kraków 1970, s.11.
²Jw., s.22.
Jeżeli przypis dotyczy tego samego miejsca dzieła, na tej samej stronie co przypis bezpośrednio go poprzedzający to używa się skrótów: Tamże, Loc. cit.
¹H. Markiewicz, Główne problemy wiedzy o literaturze, wyd. 3 przejrz. i uzup., Kraków 1970, s.11.
²Loc. cit.
Jeżeli przypis dotyczy dzieła, wcześniej wzmiankowanego, lecz nie bezpośrednio przed to zamiast pełnego opisu można podać jedynie imię, nazwisko autora i początek tytułu z wielokropkiem
¹H. Markiewicz, Główne problemy…, s. 36.
Można też zastosować oznaczenie jw.
¹H. Markiewicz, jw., s.39.
Jeżeli powołujemy się w jednym przypisie (lub w następujących po sobie przypisach) kolejno na kilka dzieł tego samego autora, to nazwę autora można zastąpić oznaczeniem idem lub skrótem id.
¹F. Trzaska, Poradnik redaktora, wyd. 2, Warszawa 1976, s.75.
²id., Podstawy techniki wydawniczej, wyd. 2, Warszawa 1987, s. 88.
Pamiętajmy!
W całej publikacji stosuje się jednolicie skrótów albo polskich (Tamże, jw., Dz. cyt.), albo łacińskich (Op. cit., Loc. cit., Ibid., Ibidem, Ib.) i zawsze tych samych!
Tamże= ibid. ; ibidem
Dz. cyt.= op. cit.
Tenże= id.; idem
